Zon, zee en φιλοξενία

Griekenland is niet weg te branden uit de actualiteit. In goede en kwade dagen garandeert de Griekse gastvrijheid bezoekers een onvergetelijke tijd. In het spoor van de geest van Epicurus namen we die ‘philoxenia’ op Kreta onder de loep. Ons goede voornemen voor de nabije toekomst? De filosofie van het genieten er verder bestuderen.

Iedereen heeft nood aan rust, plezier en genot. Hoewel gevorderde levensgenieters proeven van elk moment, hebben de meesten onder vakantie nodig om zich over te geven aan de tijd. De ironie wil echter dat zelfs ontsnappen aan het dagelijkse bestaan stress met zich meebrengt. Welke vakantiebestemming zal het dit jaar worden? Is het er veilig? En mooi weer? Moeten we op taalcursus om ons verstaanbaar te maken op restaurant? En hoe kunnen we inschatten of we ons geen bult gaan ergeren in het hotel? In 2014 kozen drieëntwintig miljoen toeristen kozen voor Griekenland. Dat was toen al een record. De terroristische aanslagen op toeristen in Tunesië en Egypte spelen de Grieken zeker in de kaart. Willen we immers niet allemaal onze zuurverdiende euro’s besteden op een bestemming waar we zorgeloos van wat quality time in de zon kunnen genieten?

Hoe pik je uit het enorme aanbod van duizenden hotels in Zuid-Europa die ene rustplek waar het onbezorgd toeven is? Een gunstige wind bracht ons naar Kreta, de bakermat van de Minoïsche beschaving. Volgens de Griekse mythologie is het grootste eiland van Griekenland de plaats waar Zeus, de oppergod himself, werd geboren. Bij de goden zelf thuis. Daar moet het toch zalig toeven zijn?

Wieg

“Er is een oplossing voor de problemen waar we vandaag mee geconfronteerd worden. Die uitweg heet zorg dragen. Zorg dragen voor andere mensen.” Costas Zarbalas is general manager van St. Nicolas Bay Resort Hotel & Villas. Als zestienjarige Athener ging hij aan de slag in een hotel. Anno 2015 is hij een zeer gerespecteerd man in de Griekse hotelwereld. “Griekenland is de wieg van de Europese beschaving. Er is een grote test bezig. Een test met Griekenland, om Europeanen te tonen wat met hen kan gebeuren als ze de regels niet volgen. Als ze de bevelen niet volgen. Jullie hebben geen idee wat hier gebeurt. Misschien komen de mensen in jullie landen er nog achter. (lacht) Wij, Grieken, zijn bevoorrecht dat we nog hechte menselijke relaties kennen. Zo zijn we opgevoed. Als kind liep ik dagelijks tweeënhalf kilometer naar school, en terug. Begon het te regenen, dan kon ik aan elke deur aankloppen om te schuilen. Zelfs bij mensen die we niet goed kenden. Ze zouden me binnenlaten, m’n haar drogen en me iets warms te drinken geven. Dat geldt ook nog vandaag. Hebben we een stuk taart, dan delen we het. Het maakt niet uit of het een groot of klein stuk is.”

Vissersboten

“Perfectie is alleen te vinden in de natuur. De natuur heeft het altijd juist.” Dit is de overtuiging van de man die sinds dertig jaar de leiding heeft over St. Nicolas Bay Resort Hotel & Villas in Agios Nikolaos. Het kuststadje ligt negenenzestig kilometer ten westen van de hoofdstad Heraklion. Voor Zarbalas in zee ging met de eigenaar van dit hotel werkte hij als general manager van een hotel op Limnos. “Het had met deze plek gemeen dat het zich dicht bij de natuur bevond. Het was een creatie van een briljante architect, die de filosofie van de eigenaars vatte. Die mensen wilden een mooi hotel bouwen, iets waar het thuisland baat bij had. Op een dag riep de eigenaar, een Zwitsers bankier, me naar Genève. Omdat geen van zijn kinderen het hotel wilde, zou hij het verkopen aan een Griekse reder. Het eerste idee van de reder was zestig kamermeisjes ontslaan en hen vervangen door Filipino’s. Omdat dat goedkoper was. Toeristen verwachten in Griekenland dat een Griekse ‘Maria’ hun kamer onderhoudt. Niet een Aziatisch meisje, hoe goed die ook mag zijn. We hadden in het hotel twee prachtige vissersboten, voor kleine cruises met de klanten. Zijn tweede idee: die oude boten verkopen. Binnen de vijf jaar was het hotel dicht.”

Olijfbomen

Daphne en Chloé. Villa nummer zeven, onze rustplek voor een week Kreta, is naar twee Griekse bosnimfen gedoopt. Ze voelen zich hier zeker in hun nopjes, tussen de olijfbomen. De energie op het uiterste linkse punt van het hoteldomein is bijzonder. En dat beelden we ons niet in. Costas Zarbalas: “Die energie is gebonden aan het land. Het heeft honderd procent met deze plek te maken. George Alexandrakis, de eigenaar, is van Agios Nikolaos afkomstig. Het is geen toeval dat het hotel hier is gebouwd. Alleen moet je gevoelig genoeg zijn om het te merken. Vergelijk het met een heel subtiel parfum. Dat ruikt ook niet iedereen. Architectuur is kunst. Het is poëzie. Met dit hotel willen we gasten Kreta aan de lijve laten ondervinden. Onze filosofie was van meet af aan een hotel te bouwen dat er niet mocht uitzien als een hotel. Tegelijkertijd moest het tegemoetkomen aan de hoge comforteisen die een internationaal publiek aan een luxehotel van hoog niveau stelt.”

En of Alexandrakis en Zarbalas daarin slaagden. Ons adelaarsnest torent uit boven een rotswand, met een eigen infinity pool en zonnedek. Het zicht op de Baai van Mirabello is overweldigend, de privacy compleet. Mogen genieten van de zon op je huid zonder bikinilijntjes te riskeren, is een plus. Verschillende villa’s hebben elk een natuurstenen trap tot aan de golven beneden. Voor wie genoeg heeft van de rust en het isolement is er nog altijd het kleine zandstrandje van het hotel, de publieke zonnedekken en het zwembad. “Ik heb nooit begrepen waarom mensen naar een Grieks eiland komen en vervolgens alleen in het zwembad zwemmen.” Costas Zarbalas lijkt zo weggestapt uit een oude zwart-wit film. Terwijl de wind wat met zijn haar speelt, blijkt er geen aangenamer tafelgezelschap dan deze gentleman met de pretlichtjes in de ogen. “Begrijpt u mij niet verkeerd: gasten liggen aan het zwembad zoveel ze willen. Alleen is zwemmen in zee zo anders. Je steekt je hoofd onder water en werpt een blik op de wereld van waar het leven zelf afkomstig is. In dit hotel liggen boodschappen verscholen. Elke dag merk ik weer dat gasten ze lezen. We kunnen mensen niet leren ze te zien. Maar ze zijn er wel degelijk.”

Privacy

St. Nicolas Bay in Agios Nikolaos verraadt niet dat het dertig jaar oud is. Vijftien jaar geleden begon de eigenaar met kleine renovatie-ingrepen, die de tijdloze schoonheid bewaren. Alle gebouwen op het terrein zijn opgetrokken uit graniet afkomstig van de groeves in Elounda op Kreta. Ook de gasten in de kamers en suites van het hoofdgebouw hoeven geen blikken van buren te vrezen. Het hotel is zodanig opgevat dat de privacy van elk type gastenverblijf maximaal is. In het midden van de rust, met zicht op het eindeloze blauw van de zee en de lucht, willen we iets kwijt. Costas Zarbalas is geen PR-man. Waarom zou hij ook? Zijn hotel en het personeel zijn de beste reclame. Wie hier zes jaar werkt, wordt tot de nieuwelingen gerekend. De meeste personeelsleden hebben een staat van dienst van tien jaar of meer. “Elke gast moet zich welkom voelen. Is er een probleem, dan vinden we een oplossing. De manier waarop je klanten bejegent, moet écht zijn. Anders werkt het niet. Mensen voelen wanneer je zorg voor hen draagt.” Dat het recept van Zarbalas en zijn ploeg werkt, blijkt uit de cijfers die hij voorlegt. Veertig procent van de klanten komt terug. En opnieuw. En opnieuw. De mannelijke helft van een Brits koppel verwoordt het zo: “Na onze eerste vakantie hier probeerden we het jaar daarna een ander hotel. Wat een vergissing. Ik maak me niet graag druk. En zeker niet wanneer ik op vakantie ben.”

Kippenvel

“Mag ik u een verhaal vertellen over mijn eerste dagen op Kreta?” De tijd heeft op Kreta zeeën van tijd. “We reden naar Sitía met een koppel vrienden en raakten verdwaald. Op zeker moment stopten we aan een huisje om de weg te vragen. Er zat een oude man voor de deur en er liepen twee kippen te scharrelen. We groetten elkaar en vroegen de weg naar Sitía. ‘Dat vertel ik u graag’, zei de man. ‘Maar gaat u zitten. Drink een raki met me.’ Er begon een vriendelijke ondervraging: ‘Waar komen jullie vandaan? Wat doen jullie voor de kost? Uit welk land komen jullie vrienden?’ Zijn vrouw bracht wat raki en nootjes. Na ongeveer twintig minuten maakten we aanstalten om te vertrekken. We vroegen opnieuw de weg naar Sitía. De man zei: ‘Het is naar rechts. Maar jullie zijn mijn gasten. Mijn vrouw bereidt een maaltijd voor jullie. Toen we vertrokken, merkte ik dat er nog één kip liep. Terwijl we praatten, had de vrouw de andere geslacht en voor ons klaargemaakt. Geef. Zonder iets in ruil te verwachten. Ik krijg nog altijd kippenvel telkens ik dit verhaal vertel.’ (lacht)

Geef

Costas Zarbalas heeft nog een verrassing in petto: een jeepsafari op Kreta. Die zal ons later dezelfde week naar het Byzantijnse kerkje van Panagia Kera brengen. En de bergen rond het Lasithi plateau. Als lokaal en rustig alternatief voor de droge ‘toeristensnelweg’ van de Samariá-kloof wacht een natte maar onvergetelijke uitstap naar de Sarakina-kloof. Eindigen doen we aan de Libische Zee, voor wat platte rust op het strand van het kustdorpje Myrtos.

Philoxenia. Het laatste woord is aan de Griekse gastvrijheid. “Philos betekent ‘vriend’. Zeus, de oppergod in de Griekse mythologie, was ook Xenios, de god van de gastvrijheid. Zegt dat niet veel over hoe belangrijk dat is voor ons? Ik ben orthodox christen. Mijn pad is de zorg voor anderen. Het is mijn overtuiging dat je God ontmoet, telkens je voor iemand zorgt. Hoe? Zeer eenvoudig: geef! Geef, zonder te verwachten dat je iets krijgt.” Hij pauzeert, denkt na. En voegt er met een fijn lachje aan toe: “Het is ook niet omdat je in vrijheid gelooft dat elk die mening deelt. Tolereer de mening van een ander zolang hij je de zijne niet oplegt. Niemand vertelt mij wat ik moet geloven of doen. Moet je een foto van een verdronken peuter zien om te weten dat duizenden mensen de gruwel in hun eigen land ontvluchtten? Het eiland Mytilini is piepklein. Het vangt zeventigduizend Syrische vluchtelingen op. Mensen op de vlucht blijven mensen. Er woeden oorlogen buiten Europa. De Europese Unie stuikt als systeem ineen. Maar dat is geen reden om niet voor anderen te zorgen. Het is mijn diepste geloof dat gastvrijheid een teken van beschaving is.”

Katrien Bruyland
@epicuralia

update online april 2017 – copyright tekst en foto’s @epicuralia
Voor het eerst gepubliceerd in El Gusto n°18, winter-lente 2016