Kanonschot in de roos

De biologische wijnen van Toplou

Thrapsathiri, Vilana, Liatiko, Mantilari. De Kretenzische wijngaard herbergt een schat aan lokale druivensoorten. Een jonge generatie wijnmakers leerde de stiel bij de meest gereputeerde wijnhuizen van Europa. En dat proef je. Een paar van de beste wijnen van het eiland zijn afkomstig van Toplou, een Grieks-Orthodox klooster in het uiterste oosten van het eiland. Een voorsmaakje van onze bedevaart.

Dik twee uur na vertrek uit Agios Nikolaos komt op de oostkust van Kreta de klokkentoren van het klooster van Toplou in zicht. Panagia Akrotiriani, het klooster van de Maagd Maria van de Kaap, ontleent zijn bijnaam Toplou aan de Turkse bezetting. Het is een bijzonder pijnlijke periode uit de geschiedenis van Kreta, die nog vers in het collectieve geheugen ligt. Van oudsher was het klooster een versterkte vesting. De lokale bevolking vond hier bescherming tegen piraten die de kuststreek teisterden. Toplou betekent ‘met de kanonbal’. Ter bescherming van de bevolking, en de kunstschatten van het klooster, beschikten de monniken over kanonnen.

Oogst is een spannende tijd voor iedereen. Manolis Stafylakis is oenoloog en de productieverantwoordelijke voor al het goede dat het klooster van Toplou produceert. We staan op het punt met hem een kijkje te nemen in de wijngaard als de abt van Toplou opduikt tussen de bakken met pas geplukte druiven. Philotheos Spanoudakis wandelt bedachtzaam rond, met de handen op de rug. Hij stopt, neemt een trosje Thrapsathiri-druiven. Hij proeft, merkt een slak op tussen de ronde druifjes. Je ziet hem denken: ‘Hij vindt ze ook lekker.’

Schist

Rond 1600 voor Christus deed zich op Santorini de grootste vulkaanuitbarsting voor uit de geschiedenis van de mensheid. Een tsunami van 28 meter had desastreuze gevolgen voor de bevolking op Kreta. De Minoïsche beschaving zou de klap nooit te boven komen. Ironisch genoeg zijn het de geologische gevolgen van die enorme ramp die de wijngaarden op Kreta zegenen. Syrah gedijt bijzonder goed in de rotsige bodem vol graniet. Leisteengrond met een hoog mangaangehalte heeft de wijngaard van Toplou gemeen met enkele van de beste terroirs ter wereld.

Kunstschatten

Met de oenoloog als vertaler ontvangt de geestelijke vader van Panagia Akrotiriani ons voor een privé-onderhoud in zijn bureau. Hij tovert een bord met overheerlijke Griekse koekjes uit de kast en zet eigenhandig sterke, Griekse koffie. Nadien geeft hij zelf een rondleiding bij de historische kunstschatten in het kerkje en de twee kleine musea. “Architectuurstudenten hebben het klooster volledig opgemeten. Ze kwamen naar me toe en zeiden dat hun berekeningen van de muren niet klopten. Of tenminste: dat dachten ze.” Humor, charme, intelligentie en eruditie. Daarenboven heeft hij nog goede smaak, ook. De Maagd Maria van de Kaap kon zich geen betere beschermer wensen dan abt Spanoudakis.

Witte bloemen

De grootste verrassing van een hele week op Kreta wacht tijdens een proeverij van de Toplou wijnen. Het klooster verbouwt zowel lokale druivensoorten als internationaal bekende variëteiten. De Thrapsathiri – Vilana van 2014 is een heerlijke witte wijn, die hint naar witte bloemen. Verwacht geen hoge aciditeit. Kretenzers houden niet van zuur. We stelden verder proefondervindelijk vast dat de krachtige, woeste Mantilari en de fruitige Liatiko van 2013 een mooi rood paar vormen. Ten slotte bleken zowel de Chardonnay als Syrah wijnen die het terroir van Toplou voortbrengt bijzonder lekkere Kretenzische variaties op internationaal bekende thema’s. Wie ze wil proeven op vakantie in Kreta, mag er zelfs helemaal voor naar de monniken met de kanonballen.

Zin om bij te leren over de wijnen van Toplou en hun Kretenzische collega’s?
Laat het me weten. 

Katrien Bruyland
@epicuralia

update online april 2017 – copyright tekst en foto’s @epicuralia
Voor het eerst gepubliceerd in El Gusto n°18, winter-lente 2016